Serious Gaming

verslag opgetekend door Marc Vlemmings©

Games zijn in opkomst als medium om de waarden van merken uit te dragen en als middel in reclamecampagnes. Maar omdat games te vaak geassocieerd worden met petachterstevorendragende pubers heeft de gamingsector het woord "serious" voor het woord "gaming" gezet. Dat maakt gaming salonfähig.

De gamingsector is enorm gegroeid de afgelopen jaren en steekt, wat omzet betreft, de filmindustrie al naar de kroon. Het grootste deel van die omzet zijn games die men ter ontspanning speelt, al is het aandeel serious games groeiende.
Hoe groot dat aandeel is, hangt af van de definitie die voor serious gaming gehanteerd wordt, stelt Carla Hoekendijk. Zij is als docent verbonden aan de opleiding GameDevelopment van de Hogeschool van Amsterdam, adviseur game-ontwikkeling en kunstenares. Sommige definities beperken de serious games tot interactieve spellen voor trainings- en opleidingsdoeleinden, andere scharen er ook de zogenaamde advergames onder, die ingezet worden in reclamecampagnes.
Games werden aanvankelijk gespeeld op apparaten als de Nintendo Gameboy of Sony's Playstation, maar de smartphones zijn tegenwoordig bijna volwaardige spelcomputers, waarmee in combinatie met de GPS-technologie ook op straat gespeeld kan worden, al dan niet geïntegreerd in een sociaal netwerk als Facebook. Een andere trend is volgens Hoekendijk dat spelers zelf content aan een game kunnen toevoegen om het spelen persoonlijker te maken. Zij ziet ook de indiegames opkomen, die gemaakt zijn door kleine game-ontwikkelaars.

Opdrachtgeverschap
De vertegenwoordigers van zes Nederlandse game-ontwikkelaars, waarvan de presentaties hieronder staan, geven aan dat het opdrachtgeverschap zich aan het ontwikkelen is. Games zijn een betrekkelijk nieuw medium, dus bedrijven, overheidsinstellingen en non-profit organisaties weten vaak niet wat ze kunnen verwachten. Meer dan eens stelt de game-ontwikkelaar zelf de briefing op.
Hun ervaring is dat een serious game geen realistische weergave van de fysieke wereld hoeft te zijn met fantastische 3D-effecten. Juist een meer abstracte vorm blijkt goed te werken. Dat scheelt ook in de kosten, want hyperrealiteit kost veel. De kosten van de games die de zes game-ontwikkelaars presenteerden, zijn relatief bescheiden in vergelijking met de games uit de entertainmentsector. Ze lopen uiteen van 50.000 tot 300.000 euro.
Over de rol van de designmanager zijn de game-ontwikkelaars duidelijk; zij komen ze niet tegen. Willen designmanagers hier iets betekenen dan zullen ze dus meer moeten gamen.

Energie steken in een game
Paladin Studios is kleine game-ontwikkelaar uit Den Haag. Het bedrijf maakte voor de Europese Unie het spel EnerCities, waarbij de spelers een duurzame stad moeten bouwen. Het doel van deze game is jongeren bewust te maken van het energieprobleem, legt de directeur van Paladin Studios, Derk de Geus, uit. Het spel duurt ongeveer twintig minuten en daaraan gekoppeld krijgen de spelers een les over het energievraagstuk. De ontwikkelaars hebben de game in alle fases getest aan de hand van demo's. Een evaluatie zal nog plaats vinden. Het advies van De Geus is om een game simpel te houden en veel aandacht te besteden aan de implementatie.

ontwikkelingstijd: enige jaren (implementatie in zes talen)
www.paladinstudios.com
www.enercities.eu

Postbank oranje
Om de fusie tussen de bankfilialen van de ING en de Postbank vlot te doen verlopen en een nieuw bankconcept te introduceren ontwikkelde IJsfontein een game die deels is gevat in de vorm van een quiz. Op deze manier kunnen de medewerkers van de bankfilialen vertrouwd raken met de nieuwe bankformule. Jan Willem Huisman, algemeen directeur van het Amsterdamse bureau IJsfontein, laat zien dat de e-learning game de situatie van de nieuwe bankformule zo getrouw mogelijk nabootst. De ING Klanten Game bestaat uit drie stappen. In de eerste wordt informatie gegeven over het nieuwe concept, in de tweede leren de medewerkers de nieuwe kennis toe te passen en in de derde stap gaan ze met elkaar samenwerken in een rollenspel.
Het moeilijkste was volgens Huisman om de leerdoelen te vertalen in spelregels. De game is aangeslagen, want 95 procent van de medewerkers heeft het gespeeld, en 86 procent zelfs meer dan één keer.

ontwikkelingstijd: 1 jaar (waarvan 3 maanden voor de productie van de game)
www.ijsfontein.nl
www.gamewise.nl

Naar de haaien
De game Sharkworld van het Rotterdamse bedrijf RANJ laat studenten ervaren hoe het is om een internationaal projectmanager in de installatiebranche te zijn. RANJ kreeg de opdracht van OTIB, de branchevereniging van de technische installatiebranche. Deze sector kampt met een tekort aan personeel en ziet de aanwas van jongeren slinken.
In Sharkworld is de speler verantwoordelijk voor de installatie van een groot aquarium voor aan attractiepark in Shanghai en krijgt hij alle problemen voor de kiezen, waar een projectmanager tegenaan kan lopen. Het spel is zo realistisch opgezet dat de speler zelfs daadwerkelijk via zijn mobiele telefoon het bericht krijgt dat het virtuele aquarium leegloopt. Ook de ethische aspecten zijn volgens GAF van Baalen van RANJ in het spel opgenomen. Ondanks de vele prijzen die RANJ met Sharkworld gewonnen heeft relativeert hij het effect van een game; deze moet altijd deel uit maken van een groter geheel.

ontwikkelingstijd: ruim 1 jaar
www.ranj.nl
www.sharkworld-thegame.com

Games broodnodig
Unicef spel over opruimen van landmijnen, Pixel Pixies

Ook het eten van brood kan met een game gepromoot worden. Hiertoe ontwikkelde Pixel Pixies uit Amsterdam Het Grote Ontbijtspel, dat volgens Eric Klok van Pixel Pixies zit tussen een serious game en een advergame. De jonge doelgroep leert er hoe brood gebakken wordt aan de hand van een rollenspel. Klok merkt op dat humor belangrijk is in een game.
Het spel, dat op een speciale website gespeeld wordt, blijkt een schot in de roos. Het Voorlichtingsbureau Brood, dat als opdrachtgever optrad, verwachtte duizend bezoekers, maar kreeg er ruim 200.000. Zonder enige noemenswaardige marketinginspanning wisten kinderen de website te vinden, en ze kwamen regelmatig terug.

ontwikkelingstijd: 2,5 maand
www.pixelpixies.nl
www.hetgroteontbijtspel.nl

Plakkende game
De speelgoedproducent Lego zag een paar jaar geleden in dat hij nieuwe media kan aanwenden om zijn producten actueel te houden. De Lego-website is een actief platform voor ideeën en een succesvol verkoopkanaal. De Duitse producent Pritt ziet in online games een mogelijkheid om zijn plakstiften te slijten. Kinderen zitten tegenwoordig liever achter de computer dan dat ze met papier, schaar en lijm aan de slag gaan. Met de game Knutselwereld wordt de fysieke wereld aan de virtuele gekoppeld.
Michiel Sala van Little Chicken vertelt dat Pritt het thema knutselen wil claimen, opdat alle kinderen het woord met Pritt gaan associëren. Dat is nog niet gelukt, maar de omzet in plakstiften is gestegen met vijf procent. Sala erkent dat deze stijging niet helemaal voor rekening komt van de game, maar de veertigduizend bezoekers van de Knutselwereld-site zullen er zeker aan hebben bijgedragen.

ontwikkelingstijd: 3 à 4 maanden
www.littlechicken.nl
www.knutselwereld.nl

Rumour around the brand
Noisia Game, Flavour
De Nederlandse popgroep Noisia gebruikt een game om zijn fans (vooral mannen tussen de 20 en de 35) aan zich te binden. De beat van de muziek is leidend in deze game. Volgens Emily Jacometti van Flavour uit Amsterdam is een game met social media aspecten een effectiever middel om rumour around the brand te creëren dan een campagne. Zonder enig budget voor marketingcommunicatie werd het spel nog vóór zijn officiële lancering door 6000 mensen gespeeld. Tien procent bezocht ook de webshop van Noisia, waar ze de nieuwe CD kunnen aanschaffen. Dat is een bijzonder hoog percentage.

ontwikkelingstijd: 3 maanden
www.flavour.nl
www.noisia.nl